लोकस्पर्श न्यूज नेटवर्क
गडचिरोली | प्रतिनिधी
दुर्गम आदिवासीबहुल गडचिरोलीच्या मातीत आता केवळ संघर्षाच्या नव्हे, तर शिक्षणातून परिवर्तन घडविणाऱ्या यशोगाथाही रुजू लागल्या आहेत. वन्यजीव, जंगल आणि आदिवासी संस्कृतीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या कमलापूर या छोट्याशा गावातील एका विद्यार्थ्याने आपल्या जिद्दीच्या बळावर शिक्षणाची उंच भरारी घेत गावाच्या इतिहासात मानाचा नवा अध्याय लिहिला आहे. अत्यंत प्रतिकूल आर्थिक परिस्थिती आणि अनेक अडचणींवर मात करत प्रा. सत्यनारायण पुसाला यांनी गोंडवाना विद्यापीठातून प्राणिशास्त्र विषयात पीएच.डी. (आचार्य) पदवी संपादन केली आहे.
विशेष म्हणजे, कमलापूर गावातील पहिले एम.एस्सी. पदवीधर होण्याचा मान मिळविल्यानंतर आता गावातील पहिले डॉक्टरेटधारक होण्याचा ऐतिहासिक बहुमानही त्यांनी पटकावला आहे. एका दुर्गम गावातून सुरू झालेला हा शैक्षणिक प्रवास आता संशोधनाच्या उच्च पातळीवर पोहोचला असून, पुसाला यांच्या यशाने कमलापूरच्या शैक्षणिक वाटचालीला नवी ओळख मिळाली आहे.
कॅटफिश जैवविविधतेवर महत्त्वपूर्ण संशोधन…
डॉ. सत्यनारायण पुसाला यांच्या संशोधनाचा विषय ‘मध्य भारतातील कॅटफिश मत्स्य जैवविविधता, डीएनए बारकोडिंग आणि आण्विक वंशविकास’ असा होता. आधुनिक आण्विक तंत्रज्ञानाचा वापर करून त्यांनी मध्य भारतातील मत्स्य जैवविविधतेचा अभ्यास केला. या महत्त्वपूर्ण संशोधनासाठी त्यांना डॉ. मंदार पैगणकर यांचे मार्गदर्शन लाभले.
सध्या डॉ. पुसाला हे शिवाजी शिक्षण संस्था, अमरावतीद्वारा संचालित मोहसीनभाई झवेरी महाविद्यालय, देसाईगंज (वडसा) येथे प्राणिशास्त्र विषयाचे सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून कार्यरत आहेत.
गुरुदेव आश्रमशाळेपासून संशोधनाच्या शिखरापर्यंत…
डॉ. पुसाला यांच्या यशामागे केवळ पदवीची चमक नसून संघर्ष, जिद्द आणि ग्रामीण भागातील शैक्षणिक संस्कारांची मोठी कहाणी आहे. त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासाची पायाभरणी कमलापूर येथील प्रसिद्ध श्री गुरुदेव आश्रमशाळेत झाली. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या विचारांनी प्रेरित असलेल्या या संस्थेतून शिक्षण घेत त्यांनी उच्च शिक्षणाची वाट धरली.
ज्या आश्रमशाळेतून त्यांनी शिक्षणाची पहिली अक्षरे गिरविली, त्याच शिक्षणसंस्थेचे नाव आपल्या कर्तृत्वाने उंचावण्याची कामगिरी त्यांनी केली आहे. एका दुर्गम आदिवासी गावातील आश्रमशाळेपासून सुरू झालेला प्रवास विद्यापीठातील संशोधन आणि डॉक्टरेटच्या पदवीपर्यंत पोहोचणे, हे गडचिरोलीत घडणाऱ्या शैक्षणिक बदलाचे प्रेरणादायी उदाहरण ठरले आहे.
गडचिरोली बदलतेय… शिक्षणातून नवे क्षितिज..
गडचिरोली म्हटले की दुर्गमता, जंगल आणि विकासाची आव्हाने हे चित्र डोळ्यांसमोर उभे राहते. मात्र, गेल्या काही वर्षांत याच भागातील विद्यार्थी शिक्षणाच्या माध्यमातून विविध क्षेत्रांत आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण करत आहेत. कमलापूरसारख्या छोट्या गावातून बाहेर पडलेला विद्यार्थी आज विद्यापीठातून डॉक्टरेट पदवी मिळवतो, ही बदलत्या गडचिरोलीचीच नवी ओळख म्हणावी लागेल.
डॉ. पुसाला यांचा प्रवास हा केवळ एका व्यक्तीच्या यशाची कहाणी नाही; तर दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांमध्ये असलेली क्षमता, आश्रमशाळांचे महत्त्व आणि शिक्षणाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागात घडत असलेल्या परिवर्तनाची साक्ष देणारी प्रेरणादायी वाटचाल आहे.
कुटुंब, शिक्षक आणि सहकाऱ्यांचे पाठबळ…
या यशस्वी प्रवासात डॉ. पुसाला यांना आई-वडील, भाऊ आणि पत्नी यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले. तसेच मोहसीनभाई झवेरी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. नरेंद्र अरेकर, सहकारी प्राध्यापक आणि मित्रपरिवार यांनीही त्यांना वेळोवेळी प्रोत्साहन दिले.
कुटुंबीयांचे पाठबळ, शिक्षकांचे मार्गदर्शन आणि स्वतःची जिद्द या त्रिसूत्रीच्या बळावर कमलापूरच्या मातीतून निघालेला हा विद्यार्थी आज ‘डॉक्टर’ झाला आहे. त्यांच्या या यशामुळे कमलापूर गावाची मान उंचावली असून, दुर्गम आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांसाठी त्यांचा प्रवास निश्चितच प्रेरणादायी ठरला आहे.