बस्तर रक्तरंगातून मुक्त — ४१ माओवादी शरणागतीने उग्रवादाचा कणाच खचला
लोकस्पर्श न्यूज नेटवर्क
गडचिरोली/बीजापूर, दि. २६ : दशकेभर बस्तरच्या लाल मातीला रक्ताने भिजवणाऱ्या माओवादी हिंसेच्या इतिहासात आज एक निर्णायक, थरारक आणि आशादायी वळण नोंदवले गेले. छत्तीसगड शासनाच्या सर्वसमावेशक ‘पूना मारगेम — पुनर्वास से पुनर्जीवन’ या परिवर्तन-अभियानाने आणखी एक अभूतपूर्व यश मिळवत एकाच दिवशी तब्बल ४१ कुख्यात माओवादी कॅडरांनी शस्त्र खाली ठेवत शांततेचा मार्ग स्वीकारला. यापैकी १२ महिला व २९ पुरुष कॅडरांवर १ कोटी १९ लाखांचे इनाम जाहीर होते. साऊथ सब-झोनल ब्युरोतील ३९ सदस्यांचा यात समावेश असल्याने ही शरणागती माओवादी संघटनेच्या कण्यावर कोसळलेला सर्वात मोठा प्रहार मानली जात आहे.
या शरणागतांमध्ये PLGA बटालियन-०१, कंपनी-०२, एरिया कमिटी सदस्य, विविध डिव्हिजनल संरचनेतील कॅडर, जनताना सरकारचे पदाधिकारी तसेच DAKMS–KAMS या जनसंघटनांचे कार्यकर्ते आहेत. म्हणजेच आजचा दिवस फक्त ४१ जणांच्या शरणागतीपुरता मर्यादित नसून, उग्रवादाच्या पुरवठा-व्यवस्थेतील संपूर्ण मध्यम–वरिष्ठ नेतृत्वाचे पतन प्रतीकात्मक स्वरूपात उभे राहिले आहे.
२०२४–२५ या कालखंडातील आकडेवारी या परिवर्तनाचा गाभा उलगडते — या काळात ७९० माओवादी मुख्यधारेत परतले, १०३१ जणांना अटक झाली आणि २०२ उग्रवादी कारवायांत निष्प्रभ झाले. केरिपु सेक्टर, DRG, STF, बस्तर फायटर आणि कोब्रा पथकांच्या शिस्तबद्ध सामूहिक मोहिमा, अचूक बुद्धिमत्ता माहिती आणि सततच्या दडपणामुळे माओवादी संघटनेची दशकांपासूनची पकड ढिली पडत गेली. शासनाच्या नियद नेल्ला नारसारख्या विश्वासार्ह उपक्रमांनी आदिवासी समाजाला हिंसेऐवजी विकासाचा सुरक्षित, मानवी मार्ग उपलब्ध करून दिला.

शरणागती सोहळा DIG बी. एस. नेगी (केरिपु सेक्टर) आणि SP डॉ. जितेंद्र कुमार यादव (बीजापूर) यांच्या उपस्थितीत पार पडला. शासनाने या सर्व कॅडरांना पुनर्वसन, आर्थिक सहाय्य, सुरक्षित निवास, घरकुले, आत्मनिर्भरतेसाठी प्रशिक्षण आणि ‘हिंसेतून जीवनाकडे’ नेणाऱ्या सर्व सोयी पुरविण्याची तयारी दर्शवली आहे.
बस्तरच्या गाभाऱ्यात भीती, कर आकारणी, जबरदस्ती भरती, विकासकामांवरील हल्ले, शाळा–रस्त्यांचे उध्वस्तीकरण आणि आरोग्य सेवांवरील निर्बंध — या सर्व दहशतीच्या पायावर उभारलेला माओवादीवाद आज स्पष्टपणे शेवटच्या टप्प्यात पोहोचला आहे. आदिवासी समाजाच्या चेहऱ्यावर उमटलेली शांततेची हलकी पण आश्वासक लहर “नव्या पर्वाची पहाट जवळ आल्याचे” संकेत देते.
‘पूना मारगेम’ — म्हणजे नवा मार्ग. हा केवळ पुनर्वसनाचा नाही, तर मानवी मूल्यांच्या पुनर्स्थापनेचा, आत्मसन्मानाच्या जागृतीचा आणि जीवनाच्या नव्या संजीवनीचा मार्ग ठरत आहे. बस्तर आज पुनः उभारी घेत आहे. आणि हे २०२५ मधील उग्रवाद निर्मूलनातील सर्वात मोठे, सर्वात अर्थपूर्ण आणि सर्वात निर्णायक यश ठरत आहे.

