उद्योजिकेची कमळ क्रांती—प्रदूषणावर निसर्गाचा प्रत्युत्तर
दारव्हा येथील जया प्रमोद दुधे यांनी नेमकं हेच सिद्ध करून दाखवलं आहे—वाया जाणाऱ्या पाण्याला नवा अर्थ देत त्यांनी सांडपाण्यावर कमळ फुलवून पर्यावरणाला एक जिवंत दिशा दिली आहे...
Get real time updates directly on you device, subscribe now.
लोकस्पर्श न्यूज नेटवर्क,
ओमप्रकाश चुनारकर,
यवतमाळ : औद्योगिक सांडपाणी म्हणजे दुर्गंधी, प्रदूषण आणि दुर्लक्षाची दुर्गंधीयुक्त कहाणी—असं चित्र आपण वर्षानुवर्षं पाहत आलो आहोत. पण याच सांडपाण्यातून जर सौंदर्य, शुद्धता आणि पर्यावरणाचा श्वास उमलू लागला, तर तो केवळ प्रयोग राहत नाही… ती एक विचारक्रांती ठरते. दारव्हा येथील जया प्रमोद दुधे यांनी नेमकं हेच सिद्ध करून दाखवलं आहे—वाया जाणाऱ्या पाण्याला नवा अर्थ देत त्यांनी सांडपाण्यावर कमळ फुलवून पर्यावरणाला एक जिवंत दिशा दिली आहे.
व्हॉट्सअॅप ग्रुप ही लिंक वापरून जॉइन करा
‘भवानी अक्वा’ या जलशुद्धीकरण व्यवसायातून दररोज बाहेर पडणारं आरओ सांडपाणी—जे अनेक ठिकाणी केवळ रस्त्यावर सोडलं जातं, दुर्गंधी पसरवतं आणि पर्यावरणाला जखम करतं—तेच पाणी दुधे कुटुंबासाठीही एक गंभीर समस्या बनलं होतं. कायद्याच्या चौकटीत राहून त्याची विल्हेवाट लावणं आवश्यक होतं, पण व्यवहारात या समस्येकडे दुर्लक्ष केलं जात असल्याचं वास्तव त्यांनी जवळून अनुभवलं.
टेलिग्राम बातम्यांसाठी लिंक क्लिक करा
मात्र जया दुधे यांनी ‘समस्या’ या चौकटीत अडकून न राहता ‘उपाय’ शोधण्याचा मार्ग स्वीकारला. त्यांनी प्लांटलगत एक तळे तयार केलं. त्यात सांडपाणी साठवलं, त्यात गोड्या पाण्याची भर घातली आणि कमळाचा कंद सोडला. काही दिवसांतच त्या तळ्याने नवं रूप धारण केलं—जिथे दुर्गंधीचा मागमूस नव्हता, तिथे कमळांच्या पाकळ्यांनी सौंदर्याचं जाळं विणलं होतं.
हा बदल केवळ डोळ्यांना भुरळ घालणारा नाही, तर पर्यावरणासाठी अत्यंत परिणामकारक आहे. कमळाच्या वनस्पती पाण्यातील घातक घटक शोषून घेतात, त्याचं नैसर्गिक शुद्धीकरण करतात आणि तळ्याचं जैविक संतुलन राखतात. म्हणजेच, जिथे महागड्या यंत्रणा अपुऱ्या पडतात, तिथे निसर्ग स्वतःच उपाय बनतो—हे या प्रयोगातून अधोरेखित झालं आहे.
आज या तळ्याकडे पाहण्यासाठी लोकांची गर्दी होते आहे. विद्यार्थी, पर्यावरण अभ्यासक, स्थानिक नागरिक—सर्वांसाठी हा प्रयोग एक जिवंत प्रयोगशाळा ठरतो आहे. ‘सांडपाणी म्हणजे समस्या’ या जुनाट समजुतीला छेद देत ‘सांडपाणी म्हणजे संधी’ हा नवा विचार या छोट्याशा तळ्यातून रुजताना दिसतो आहे.
पण या सगळ्या यशामागे एक बोचरा प्रश्न उभा राहतो—
कोट्यवधींचे CSR, पर्यावरण संवर्धनाच्या गाजावाजा करणाऱ्या मोठ्या उद्योगांना असा साधा, परिणामकारक उपाय का सुचत नाही? की इच्छाशक्तीचाच अभाव या प्रदूषणाचा खरा स्रोत आहे? जया दुधे यांचा हा उपक्रम म्हणजे केवळ एक प्रयोग नाही, तर व्यवस्थेला दिलेला एक आरसा आहे…
