जनजातीय गौरव दिनाच्या देशस्तरीय सोहळ्याचे यजमानपद गडचिरोलीकडे

लोकस्पर्श न्यूज नेटवर्क

गडचिरोली | प्रतिनिधी

आदिवासी अस्मिता, परंपरा आणि शौर्याच्या इतिहासाची साक्ष देणाऱ्या गडचिरोली जिल्ह्याला यंदा जनजातीय गौरव दिनाच्या देशस्तरीय सोहळ्याचे यजमानपद लाभले आहे. भगवान बिरसा मुंडा यांच्या १५१ व्या जयंतीनिमित्त १३ ते १५ नोव्हेंबरदरम्यान गडचिरोलीच्या जिल्हा क्रीडा संकुलात भव्य आदिवासी सांस्कृतिक महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. १५ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या देशस्तरीय मुख्य शासकीय सोहळ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे मार्गदर्शन करणार असून, राज्यपाल, मुख्यमंत्री, दोन्ही उपमुख्यमंत्री, केंद्रीय मंत्री आणि आदिवासी विकास मंत्री यांच्यासह विविध मान्यवरांची उपस्थिती राहणार आहे.

मुख्य सोहळ्यासाठी तब्बल आठ ते बारा हजार नागरिकांची उपस्थिती अपेक्षित असून, त्यादृष्टीने प्रशासनाने व्यापक तयारी सुरू केली आहे. जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांनी ४ नोव्हेंबर रोजी संबंधित विभागांची बैठक घेऊन कार्यक्रमाच्या पूर्वतयारीचा सविस्तर आढावा घेतला. प्रत्येक विभागाने परस्पर समन्वयाने काम करून सर्व व्यवस्था वेळेत पूर्ण करण्याबरोबरच प्रत्यक्ष पूर्वचाचणी घेण्याचे निर्देश त्यांनी दिले.

तीन दिवस गडचिरोलीत आदिवासी संस्कृतीचा जागर

१३ आणि १४ नोव्हेंबर रोजी आयोजित सांस्कृतिक महोत्सवात राज्यभरातून सुमारे १२०० कलाकार सहभागी होण्याची शक्यता आहे. आदिवासी समाजाची समृद्ध कला, परंपरा, लोकसंस्कृती, भाषा आणि ऐतिहासिक वारसा या महोत्सवातून देशासमोर मांडला जाणार आहे.

कलाकारांच्या निवास व भोजनाची व्यवस्था शासकीय वसतिगृहे, मंगल कार्यालये आणि हॉटेल्समध्ये करण्यात येत आहे. कार्यक्रमस्थळावरील स्वच्छता, पाणी, वीज, आरोग्य सेवा, वाहतूक आणि पार्किंग यासह आवश्यक सुविधांचे विभागनिहाय नियोजन करण्यात आले आहे.

पंतप्रधानांच्या ऑनलाइन सहभागासाठी तांत्रिक यंत्रणा सज्ज

१५ नोव्हेंबरच्या मुख्य सोहळ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे सहभागी होणार असल्याने इंटरनेट आणि दृकश्राव्य यंत्रणेवर प्रशासनाचा विशेष भर आहे. बीएसएनएल आणि एनआयसीला उच्चगती इंटरनेट, आवश्यक उपकरणे आणि तांत्रिक यंत्रणेची पूर्वचाचणी करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

कार्यक्रमादरम्यान संपर्कात कोणताही व्यत्यय येऊ नये यासाठी पर्यायी तांत्रिक व्यवस्था ठेवण्यात येणार आहे. अखंडित वीजपुरवठ्यासाठी पुरेशा क्षमतेचे जनरेटर आणि बॅकअप व्यवस्था सज्ज ठेवण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.

आठ ते बारा हजार नागरिकांसाठी सुविधांचा आराखडा

मोठ्या संख्येने नागरिक उपस्थित राहणार असल्याने कार्यक्रमस्थळ आणि वाहनतळांवर महिलांसाठी ५० आणि पुरुषांसाठी ५०, अशी एकूण १०० फिरती शौचालये उपलब्ध करण्यात येणार आहेत. नगर परिषदेमार्फत पिण्याचे पाणी, कचराकुंड्या, नियमित स्वच्छता आणि कचरा व्यवस्थापनाची व्यवस्था केली जाणार आहे. अग्निशमन यंत्रणाही सज्ज ठेवण्यात येणार आहे.

चंद्रपूर, अहेरी, भामरागड, चिमूर तसेच अन्य भागांतून येणाऱ्या नागरिकांसाठी एसटी महामंडळाने अतिरिक्त बससेवा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन केले आहे. स्वतंत्र वाहनतळांची व्यवस्था करण्यात येणार असून, वाहनचालकांना संबंधित पार्किंगचे गुगल लोकेशन आगाऊ उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे.

आरोग्य, भोजन आणि माध्यमांसाठीही स्वतंत्र व्यवस्था

कार्यक्रमस्थळी तात्पुरता वैद्यकीय कक्ष, तज्ज्ञ डॉक्टरांचे पथक आणि रुग्णवाहिका सज्ज ठेवण्यात येणार आहे. भोजनाची गुणवत्ता व स्वच्छता तपासण्यासाठी अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात येणार आहे.

माध्यम प्रतिनिधींसाठी स्वतंत्र आसनव्यवस्था करण्यात येणार असून, शासकीय छायाचित्रकार व कॅमेरामनसाठी छायाचित्रण आणि चित्रीकरणाच्या आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येणार आहेत.

११ ते १८ नोव्हेंबर ‘सेवा सप्ताह’; योजनांचा थेट लाभ आदिवासी बांधवांपर्यंत

जनजातीय गौरव दिनाच्या निमित्ताने ११ ते १८ नोव्हेंबरदरम्यान राज्यभर ‘सेवा सप्ताह’ राबविण्यात येणार आहे. आदिवासी समाजाला शासनाच्या विविध योजनांचा लाभ सुलभतेने मिळावा आणि त्यांचे शैक्षणिक, आर्थिक, सामाजिक व आरोग्यविषयक सक्षमीकरण व्हावे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

११ नोव्हेंबर रोजी सर्व जिल्हा मुख्यालयांमध्ये पत्रकार परिषदांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. १२ नोव्हेंबर रोजी अनुसूचित जमातीबहुल तालुक्यांच्या मुख्यालयांमध्ये स्थानिक प्रश्न आणि शासकीय योजनांची माहिती देण्यात येणार आहे.

१३ नोव्हेंबर रोजी पात्र लाभार्थ्यांना न्यूक्लियस बजेटअंतर्गत धनादेशांचे वितरण, धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान, प्रधानमंत्री जनमन योजना आणि अन्य योजनांचे लाभ देण्यात येणार आहेत. महिला बचत गटांना स्वयंरोजगार, व्यवसाय, कृषिपूरक उद्योग, सिंचन आणि उत्पादनवाढीसाठी मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे.

आदिवासी महापुरुषांना अभिवादन; स्मारकांना उजाळा

१४ नोव्हेंबर रोजी आदिवासी स्मारके आणि महापुरुषांच्या पुतळ्यांची स्वच्छता व देखभाल करण्यात येणार आहे. सायंकाळी दीपोत्सवातून आदिवासी देव-देवता, पूजापद्धती, परंपरा आणि सांस्कृतिक अस्मितेचे दर्शन घडविले जाणार आहे. याच दिवशी गडचिरोलीत भगवान बिरसा मुंडा आदिवासी सेवक पुरस्कारांचे वितरण करण्यात येणार आहे.

१५ नोव्हेंबर रोजी देशस्तरीय मुख्य सोहळ्यासोबतच राज्यातील सर्व जिल्हा आणि अनुसूचित जमातीबहुल तालुका मुख्यालयांमध्ये भगवान बिरसा मुंडा आणि अन्य आदिवासी महापुरुषांच्या प्रतिमांना अभिवादन करण्यात येणार आहे. पद्म पुरस्कारप्राप्त आदिवासी व्यक्ती, सामाजिक नायक, समाजसेवक, बुद्धिजीवी, आदिवासी संत-महंत तसेच विविध क्षेत्रांत उल्लेखनीय काम करणाऱ्या व्यक्ती आणि समूहांचा सन्मान केला जाणार आहे.

याशिवाय आदिवासी महापुरुषांच्या नावाने उद्याने, चौक आणि रस्त्यांचे नामकरण तसेच ऐतिहासिक वारशाच्या जतनाचे उपक्रम राबविले जाणार आहेत.

कागदपत्रांपासून आरोग्यसेवेपर्यंत विशेष शिबिरे

१६ नोव्हेंबर रोजी विशेष सेवा शिबिरांमध्ये आधार कार्ड दुरुस्ती व अद्ययावतीकरण, वनपट्टेधारकांना योजनांचा लाभ, आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता, शासकीय योजनांसाठी अर्ज भरण्यास सहाय्य, शेतकरी नोंदणी, पीकविमा आणि कृषी विभागाच्या ऑनलाइन सेवांबाबत मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे.

१७ नोव्हेंबर रोजी विशेष आरोग्य शिबिरांमध्ये रक्तदाब, मधुमेह आणि सिकलसेल तपासणीबरोबरच माता-बाल आरोग्य व पोषणविषयक मार्गदर्शन केले जाणार आहे. पोषणबाग, परसबाग, पौष्टिक तृणधान्ये, कडधान्ये आणि स्थानिक अन्नपिकांचे आहारातील महत्त्व याबाबतही जनजागृती करण्यात येणार आहे.

शिक्षण, रोजगार आणि स्वावलंबनावर अखेरच्या दिवशी भर

१८ नोव्हेंबर रोजी सेवा सप्ताहाचा समारोप आर्थिक, शैक्षणिक आणि सामाजिक सक्षमीकरणाच्या उपक्रमांनी होणार आहे. विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, जात वैधता प्रमाणपत्र, व्यावसायिक शिक्षण आणि स्पर्धा परीक्षांबाबत मार्गदर्शन केले जाणार आहे. युवक-युवतींना कौशल्य प्रशिक्षण, रोजगार, अप्रेंटिसशिप आणि स्वयंरोजगाराच्या संधींची माहिती दिली जाणार आहे.

कृषी, पशुसंवर्धन आणि कौशल्य विकास योजनांसोबतच बँक खाते, डिजिटल व्यवहार, आर्थिक साक्षरता, सेंद्रिय शेती, जलसंधारण, पीक विविधीकरण आणि बाजारपेठ जोडणी याबाबतही मार्गदर्शन केले जाणार आहे.

‘जल, जंगल, जमीन’च्या लढ्याची स्मृती ते नव्या सक्षमीकरणाचा संकल्प

भगवान बिरसा मुंडा यांनी आदिवासी समाजाच्या जल, जंगल आणि जमीन तसेच पारंपरिक हक्कांच्या संरक्षणासाठी दिलेल्या संघर्षाची स्मृती जागविण्यासाठी १५ नोव्हेंबर हा दिवस केंद्र शासनाने ‘जनजातीय गौरव दिन’ म्हणून घोषित केला आहे. आदिवासी स्वातंत्र्यवीरांचे योगदान, संस्कृती, परंपरा, इतिहास, भाषा आणि अस्मिता यांचे जतन-संवर्धन करून हा वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविणे, हा या संपूर्ण उपक्रमाचा व्यापक हेतू आहे.

देशस्तरीय सोहळ्याचे यजमानपद, हजारो नागरिकांची उपस्थिती, देशभरातील मान्यवरांचा सहभाग आणि तीन दिवसांचा सांस्कृतिक महोत्सव यामुळे यंदा गडचिरोलीत जनजातीय गौरव दिनाचा सोहळा विशेष ठरणार आहे.